Op 1 mei 2026 is het 10 jaar geleden dat de VAR werd afgeschaft voor ZZP-ers. Destijds reden voor een feestje, inmiddels weten we wel beter. Want wat er niet bij verteld werd, is dat het na de afschaffing van de VAR alleen maar onduidelijker is geworden om op een verantwoorde manier samen te werken met ZZP-ers, tot op de dag van vandaag…
Afgelopen jaren zijn er veel dingen gezegd en geschreven over het werken met ZZP-ers. Wel handhaving, geen handhaving, gedoogconstructies, webportals om zekerheid te krijgen, minimale uurtarieven, er was geen touw aan vast te knopen voor opdrachtgevers en ZZP-ers.
Zolang de handhaving was opgeschort, liepen opdrachtgevers en opdrachtnemers niet zoveel risico, maar nu de handhaving weer is opgestart zie je toch dat bedrijven andere afwegingen maken. Niemand wil namelijk beboet worden voor het werken met een ZZP-er die uiteindelijk werknemer blijkt te zijn.
De hoeveelheid ZZP-ers waar het om gaat is historisch hoog, als je beseft dat het om 1,2 miljoen ZZP-ers gaat! Op een beroepsbevolking van circa 10 miljoen mensen, gaat het dus om ruim 10%. Het gaat dus wel ergens over inmiddels en het is dan ook niet zo vreemd dat de overheid vanaf januari 2025 weer is begonnen met handhaven, want er zijn in de afgelopen jaren ook heel veel oneigenlijke ZZP-ers bijgekomen die hun kans schoon gezien hebben om nog even van het bestand te profiteren.
In de afgelopen jaren zijn allerlei regelingen ontstaan die mee zouden moeten gaan helpen om weer duidelijkheid te krijgen over een arbeidsrelatie van een ZZP-er, waaronder de wet DBA en de VBAR, maar die wetgeving volgt elkaar in een zodanig snel tempo op, dat het overzicht inmiddels een beetje zoek is. Vooral ook omdat sommige onderdelen dan weer wel gebruikt worden in nieuwe wetgeving en niemand op een gegeven moment nog snapt wat de bedoeling is of hoe ermee om te gaan.
Onlangs (op 6 maart 2026) is er ook weer een deel van de nieuwe ZZP-wetgeving geschrapt. Dit betrof het verduidelijkingsdeel van het wetsvoorstel Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (VBAR dus) omdat dit teveel onrust zou veroorzaken. Eigenlijk komt het erop neer dat er een wet bedacht en ingevoerd wordt en dat daarna gekeken wordt of het wel werkt of haalbaar is. Als dan blijkt dat het gedoe oplevert, bedenken ze weer een nieuwe wet en als je dat maar vaak genoeg doet snapt niemand het meer, maar moet je je wel houden aan de regels die erin staan. Met het afschaffen van een verduidelijkingsdeel van de verduidelijking van de beoordeling van arbeidsrelaties (kunt u het nog volgen) zou er een weg geopend worden die meer rust en duidelijkheid zou moeten verschaffen en de weg vrijmaakt voor de “Zelfstandigenwet” (weer een nieuwe versie).
Het lijkt erop dat deze nieuwe zelfstandigenwet een soort mengelmoes wordt van allerlei regelingen die voorheen ook al geprobeerd zijn, maar dan de stukjes die wel oké waren. Dus het minimale uurtarief van €38,- was wel handig, dus die laten we in stand, en het webportal was niet zo handig, dus die schaffen we af.
Gaat dit dan wel werken? We gaan het zien. Het idee van rechtszekerheid is naar mijn mening dat je allebei weet waar je aan toe bent. Als dan vervolgens gesteld wordt dat de ZZP-er naderhand een beroep kan doen op het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst, dan loop je als opdrachtgever nog steeds het risico om de werknemer in dienst te moeten nemen naderhand. Terwijl je toch op voorhand het er met elkaar over eens was dat je een opdracht als ZZP-er wilde aannemen, met alle voorwaarden en (ondernemers)risico’s die daarbij horen.
De opdrachtgever loopt hierin het grootste risico. Die moet tenslotte aantonen dat er echt met een ZZP-er gewerkt wordt en niet met een werknemer, maar kan dat nooit helemaal waterdicht aantonen. Vooral omdat omstandigheden altijd kunnen veranderen. Een ZZP-er die eerst heel veel opdrachten heeft, maar langzamerhand opdrachten niet vervangt en meer werk gaat doen voor de betreffende opdrachtgever. Wanneer kom je op het punt dat het geen ZZP-er meer is en kan de opdrachtgever dat dan ook redelijkerwijs weten? En wat gebeurt er als er een ernstig bedrijfsongeval plaatsvindt en de ZZP-er claimt dat het de schuld van de opdrachtgever is en vervolgens claimt dat hij in loondienst is.
Ik vrees dat jurisprudentie uit moet gaan wijzen waar de grens gaat liggen en dat zolang de wetgeving ruimte laat over het begrip wel of niet ZZP-er er discussie blijft bestaan en dus ruimte is om hier naar eigen inzicht mee om te gaan, totdat het misgaat…
Kortom, eindelijk duidelijkheid? Mijn gevoel zegt van niet.
Wordt vast vervolgd…